نویسنده: علی غلامی،
رئیس کارگروه آموزش حزب نوآوران
🔺در علوم تربیتی و روانشناسی رشد، «پیشبینیپذیری» یکی از ارکان اصلی سلامت روان در سنین بلوغ (۱۷ تا ۱۸ سالگی) محسوب میشود. دانشآموزان مقاطع دهم، یازدهم و دوازدهم، در حساسترین مرحله از گذار به بزرگسالی و شکلگیری هویت تحصیلی خود قرار دارند.
🔺تکرار تغییر در ساختارهای بنیادین آموزشی، از جمله زمانبندی امتحانات نهایی به دلیل متغیرهای محیطی و اجتماعی، فراتر از یک جابجایی زمانی ساده، میتواند منجر به بروز پدیدههای آسیبزایی در نسل آینده گردد.
📈 آسیبها:
۱. اختلال در سیستم تنظیم هیجانی:
تغییر مکرر در برنامههای کلیدی، باعث ایجاد «اضطراب مزمن» میشود. این نوع اضطراب، سطح کورتیزول را در بدن نوجوان افزایش داده و مستقیماً با عملکرد قشر پیشپیشانی مغز (مسئول تمرکز و تصمیمگیری) در تضاد است.
۲. از دست رفتن اعتماد به ساختار:
وقتی قوانین و زمانبندیها به دلیل شرایط محیطی مداوم تغییر میکنند، دانشآموز دچار «بیثباتی شناختی» شده و اعتماد او به نظامهای حاکم بر زندگیاش سست میگردد که این امر در بلندمدت منجر به بیتفاوتی اجتماعی میشود.
۳. پدیده فرسودگی تحصیلی:
عدم قطعیت در مورد زمان پایان آزمونها و شروع چرخههای جدید، توان استراحت و بازسازی ذهنی دانشآموز را سلب کرده و منجر به افت کیفیت نخبگی در نسل آتی خواهد شد.
📃پیشنهاد راهبردی و جایگزین:
🛑 با توجه به اینکه هدف اصلی حفظ سلامت نسل آینده و تضمین عدالت آموزشی است، پیشنهاد میگردد به جای تغییر در «زمانبندی»، «شیوه برگزاری» تغییر یابد.
در صورت بروز شرایط بحرانی که برگزاری حضوری را با مخاطره مواجه میکند، پیشنهادهای زیر برای جلوگیری از هرگونه آسیب روانی ارائه میگردد:
الف) گذار به پروتکل آزمونهای دیجیتال و مجازی:
در صورت بروز شرایط اضطراری، سیستم امتحانات نهایی باید از حالت حضوری به حالت هوشمند و مجازی
(با نظارت دقیق و سیستمهای کنترل از راه دور)
تغییر یابد.
این امر باعث میشود «زمانبندی» ثابت بماند و «مکان» تغییر کند، که این خود از فروپاشی روانی دانشآموز جلوگیری میکند.
ب) تثبیت تقویم آموزشی:
تأکید بر اینکه حتی در شرایط بحرانی، چارچوب زمانی امتحانات نباید دستخوش تغییرات پیاپی شود؛ چرا که حفظ «ثبات زمانی» مهمتر از «ثبات مکانی» برای سلامت روان نوجوان است.
ج) اجرای آزمونهای مقیاسپذیر:
طراحی سیستمهایی که اجازه دهد آزمونها به صورت مرحلهای و از راه دور انجام شوند تا از تجمع استرس در بازههای زمانی طولانی جلوگیری شود.
حفظ ثبات در تقویم امتحانات نهایی، نه یک امتیاز رفاهی، بلکه یک «ضرورت زیستی و روانشناختی» برای حفظ سلامت نسل آینده است.
تغییر دادن تاریخها، تنها مشکل را از «محیط» به «ذهن» منتقل میکند و این جابجایی، هزینهای سنگین بر روان جامعه تحمیل خواهد کرد.
💠 پیشنهاد میشود ؛
سیاستگذاران آموزشی به جای تغییر زمان، بر توسعه زیرساختهای آزمونهای مجازی و منعطف تمرکز کنند تا در مواجهه با بحرانها، سلامت روانی دانشآموزان فدای تغییرات ساختاری نشود.
علی غلامی رئیس کارگروه آموزش حزب نوآوران
