حمید یزدانیان دبیرکل نوآوران
۱۶ مرداد، سالروز تأسیس جهاد دانشگاهی، فرصتی است برای قدردانی از تلاشهای ارزشمند پژوهشگران، استادان، فناوران و مدیرانی که طی بیش از چهار دهه در مسیر توسعه علمی، فرهنگی و فناوری کشور فعالیت کردهاند.
جهاد دانشگاهی به عنوان یکی از نهادهای اثرگذار علمی کشور، در طول سالهای فعالیت خود توانسته است با تکیه بر ظرفیتهای داخلی، جوانان متخصص و رویکرد مسئلهمحور، دستاوردهای مهمی در حوزههای مختلف علمی، پژوهشی، پزشکی، آموزشی و فناوری به دست آورد. برخی از موفقیتهای این مجموعه نشان داده است که هرگاه مأموریت روشن، مدیریت کارآمد و تمرکز منابع وجود داشته باشد، میتوان دستاوردهای بزرگی برای کشور خلق کرد.
اما گرامیداشت روز جهاد دانشگاهی نباید صرفاً به تقدیر از گذشته محدود شود؛ بلکه باید فرصتی برای طرح یک مطالبه اساسی درباره آینده نظام علمی و پژوهشی کشور باشد.
امروز یکی از چالشهای جدی کشور، تعدد مراکز علمی و پژوهشی با مأموریتهای مشابه، پراکندگی منابع و شکلگیری ساختارهای موازی است. در کنار دانشگاهها، پژوهشگاهها، پژوهشکدهها، مراکز تحقیقاتی دستگاههای اجرایی و نهادهای متعدد علمی، در بسیاری از حوزهها فعالیتهایی با همپوشانی فراوان انجام میشود؛ در حالی که بخش مهمی از نیازهای راهبردی کشور همچنان نیازمند پاسخهای علمی، کاربردی و اثربخش است.
ادامه این وضعیت، علاوه بر افزایش هزینههای عمومی، موجب کاهش بهرهوری منابع پژوهشی، تضعیف قدرت تصمیمگیری علمی و دور شدن از هدف اصلی یعنی حل مسائل واقعی کشور خواهد شد.
بر همین اساس، به زعم ما در حزب نوآوران استان تهران یکی از اصلاحات ضروری در مسیر ارتقای حکمرانی علمی کشور، ادغام هوشمند مراکز و ساختارهای موازی، ایجاد تقسیم کار ملی و تمرکز ظرفیتها در مجموعههای توانمندتر است.
ادغام به معنای حذف سرمایههای انسانی و علمی کشور نیست؛ بلکه به معنای جلوگیری از هدررفت منابع، تقویت توانمندیها، تجمیع امکانات آزمایشگاهی و پژوهشی، افزایش قدرت رقابت علمی و تبدیل ظرفیتهای پراکنده به قدرت ملی است.
از نظر حزب نوآوران ضروری است:
– تمامی مراکز علمی و پژوهشی کشور بر اساس مأموریت، خروجی و میزان اثربخشی مورد ارزیابی قرار گیرند؛
– مجموعههای دارای مأموریتهای مشابه در قالب ساختارهای منسجمتر ادغام شوند؛
– بودجههای پژوهشی از پراکندگی خارج و به سمت اولویتهای واقعی کشور هدایت شود؛
– از ایجاد سازمانها و مراکز جدید بدون ضرورت و مأموریت مشخص جلوگیری شود؛
– ارتباط میان دانشگاه، صنعت، دولت و جامعه به صورت عملیاتی تقویت شود.
به گمان ما در حزب نوآوران، جهاد دانشگاهی با تجربه ارزشمند خود میتواند در این مسیر نقش پیشگام داشته باشد و الگویی برای حرکت به سمت نظام علمی چابک، مأموریتمحور و اثربخش ارائه کند؛ نظامی که در آن تعداد مراکز، معیار موفقیت نیست، بلکه میزان حل مسائل کشور و تبدیل دانش به ثروت و رفاه عمومی، ملاک ارزیابی خواهد بود.
نه تنها در حوزه علم و فناوری ، بلکه در اغلب حوزه ها، امروز کشور بیش از هر زمان دیگری نیازمند عبور از نگاه «تکثیر ساختارها» و حرکت به سوی «تجمیع ظرفیتها» است.
در سالروز جهاد دانشگاهی، ضمن تقدیر از همه تلاشگران عرصه علم و فناوری، باید این مطالبه ملی را مطرح کرد:
اصلاح حکمرانی علمی کشور، کاهش موازیکاری و ادغام هوشمند ساختارهای مشابه، یک ضرورت مدیریتی و اقتصادی برای دستیابی به پیشرفت علمی پایدار است.
۱۶ مرداد میتواند نقطه آغاز گفتوگویی جدی درباره آینده نظام پژوهش کشور باشد؛ آیندهای که در آن منابع محدود علمی، به جای پراکندگی، در مسیر اولویتهای ملی و پیشرفت ایران اسلامی متمرکز شود.
