حمید یزدانیان
۲۱ شهریورماه هر سال به عنوان روز ملی سینما نامگذاری شده است و هنرمندان این کشور در این روز با برگزاری مراسم ها و دورهمی هایی به پاسداشت این روز و پیشکسوتان و نخبگان این عرصه می پردازند. نکته ای که به نظر مغفول مانده نقش، جایگاه و اهمیت سینما در رشد و توسعه اقتصادی پایدار و رفع مشکلات معیشتی و اقتصادی جامعه است. سینما به عنوان یکی از مهمترین صنایع خلاق، نقش قابل توجهی در توسعه اقتصادی کشورها ایفا میکند. این صنعت از جنبههای مختلف اقتصادی، فرهنگی، فناوری و اجتماعی بر رشد اقتصادی تأثیر میگذارد.
تأثیرات اقتصادی مستقیم
مشارکت در تولید ناخالص داخلی
سینما سهم قابل ملاحظهای در تولید ناخالص داخلی کشورها دارد. در مالزی، صنعت فیلم و تلویزیون در سال ۲۰۱۳ حدود ۰.۳ درصد از کل تولید ناخالص داخلی کشور را تشکیل میداد که معادل ۲.۹۱ میلیارد رینگیت مالزی بود. در کره جنوبی، این رقم به ۱.۶ درصد از تولید اقتصادی کل کشور رسیده است. در بریتانیا، صنعت فیلم بیش از ۴.۶ میلیارد پوند به تولید ناخالص داخلی کمک کرده و بیش از ۱۱۷ هزار شغل ایجاد کرده است.[۱][۲][۳]
ایجاد اشتغال و درآمد
صنعت سینما منبع مهمی برای ایجاد اشتغال محسوب میشود. در ایالات متحده، این صنعت حدود ۲.۳۲ میلیون شغل پشتیبانی کرده و سالانه بیش از ۲۲۹ میلیارد دلار دستمزد پرداخت میکند. در اتحادیه اروپا، صنایع فرهنگی و خلاق حدود ۸ میلیون نفر را به کار گرفتهاند که معادل ۳.۹۵ درصد از ارزش افزوده اتحادیه اروپا است.[۴][۵]
ضریب تکاثر (اثر چندبرابری) اقتصادی
یکی از ویژگیهای مهم صنعت سینما، ضریب تکاثر (اثر چندبرابری) بالای آن است. در ایالات متحده، ضریب تکاثر اشتغال برای صنعت سالنهای سینما ۲.۲ محاسبه شده که به این معنی است برای هر ۱۰ شغل مستقیم در این صنعت، ۱۲ شغل اضافی در سایر بخشها ایجاد میشود. در بریتانیا، هر یک پوند سرمایهگذاری در مشوقهای مالیاتی فیلم، ۱۲ پوند بازگشت سرمایه در تولید ناخالص داخلی ایجاد میکند.[۲][۶]
گردشگری سینمایی و تأثیرات غیرمستقیم
تولید درآمد گردشگری
گردشگری سینمایی یکی از مهمترین تأثیرات غیرمستقیم سینما محسوب میشود. در بریتانیا، فیلمهایی که از مناطق مختلف کشور نمایش میدهند، حدود یک دهم از درآمدهای گردشگری خارجی را تولید کرده و حدود یک میلیارد پوند به تولید ناخالص داخلی کمک کردهاند. تحقیقات نشان میدهد که حدود ۵ درصد از بازدیدکنندگان از مقاصد گردشگری صرفاً به دلیل دیدن آن مکان در فیلم یا سریال تلویزیونی سفر میکنند.[۷][۲]
تأثیر بر کسب و کارهای محلی
حضور گروههای فیلمسازی در مناطق مختلف تأثیر مستقیمی بر اقتصاد محلی دارد. یک تولید فیلم میتواند روزانه تا ۱.۳ میلیون دلار به اقتصاد محلی تزریق کند. در ایالات متحده، بینندگان سینما در روز تماشای فیلم حدود ۵ میلیارد دلار در رستورانها و مغازههای اطراف سالنهای سینما خرج میکنند.[۸][۴]
نوآوری فناوری و توسعه زیرساخت
پیشرفت فناوری
صنعت سینما محرک اصلی نوآوری در فناوریهای مختلف است. از تکنولوژیهای دیجیتال گرفته تا هوش مصنوعی، واقعیت مجازی و واقعیت تقویت یافته، همگی در خدمت بهبود تجربه سینمایی توسعه یافتهاند. این پیشرفتها نه تنها در صنعت سینما، بلکه در سایر بخشهای اقتصاد نیز کاربرد پیدا میکنند.[۹][۱۰]
توسعه زیرساخت
سرمایهگذاری در زیرساختهای سینمایی، از جمله استودیوها، سالنهای نمایش و تأسیسات فنی، به توسعه اقتصادی مناطق کمک میکند. در عربستان سعودی، بیش از ۳.۵ میلیارد ریال سعودی در زیرساختهای سینما سرمایهگذاری شده که منجر به ایجاد هزاران شغل شده است.[۱۱]
تأثیرات فرهنگی و اجتماعی
حفظ هویت فرهنگی
سینما نقش مهمی در حفظ و ترویج میراث فرهنگی کشورها ایفا میکند. فیلمها میتوانند سنتها، زبانها و تاریخ محلی را به نمایش درآورند و آنها را در سطح جهانی معرفی کنند. این امر نه تنها به حفظ هویت فرهنگی کمک میکند، بلکه فرصتهای اقتصادی جدیدی نیز ایجاد میکند.[۱۲][۱۳]
آگاهیسازی اجتماعی
سینما ابزار قدرتمندی برای آگاهیسازی در مورد مسائل اجتماعی، زیستمحیطی و سیاسی است. فیلمها میتوانند نگرشهای عمومی را شکل دهند و الهامبخش تغییرات اجتماعی مثبت باشند.[۱۴][۱۵]
تجربه کشورهای منطقه
تجربه غرب آسیا و عربستان سعودی
غرب آسیا در حال تبدیل شدن به یکی از سریعترین بازارهای رشد سینما در جهان است. ارزش بازار فیلم و سرگرمی در غرب آسیا در سال ۲۰۲۰ حدود ۱.۸۶ میلیارد دلار بود و پیشبینی میشود با نرخ رشد سالانه ۸.۵ درصد تا سال ۲۰۲۸ رشد کند.[۱۶]
عربستان سعودی پس از لغو ممنوعیت سینما در سال ۲۰۱۸، به سرعت صنعت فیلم خود را توسعه داده است. تا سال ۲۰۲۴، این کشور بیش از ۶۳۰ پرده سینما در ۶۰ مکان افتتاح کرده و قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ این تعداد را به بیش از ۱۰۰۰ برساند. درآمد گیشه سالانه ۹۰۰ میلیون ریال سعودی و فروش غذا و نوشیدنی بیش از ۵۰۰ میلیون ریال در سال به اقتصاد این کشور کمک میکند.[۱۱]
وضعیت ایران
در ایران، صنعت سینما با چالشهایی مواجه است اما همچنان پتانسیل قابل توجهی برای توسعه اقتصادی دارد. بازدهی سرمایهگذاری در صنعت نمایش ایران در سال ۱۳۹۶ حدود ۴۷ درصد بوده که در مقایسه با بازار سهام که ۳ درصد کاهش داشته، عملکرد بهتری نشان میدهد.[۱۷]
فیلمهای ایرانی معمولاً در سه دسته تولید میشوند: فیلمهای کمبودجه (۲-۵ میلیارد ریال)، فیلمهای جریان اصلی (۱۲-۱۸ میلیارد ریال) و فیلمهای پربودجه تاریخی (۸۰-۶۰۰ میلیارد ریال). با این حال، نبود شاخصهای ارزیابی مناسب و چالشهای ساختاری، مانع از تحقق کامل پتانسیال اقتصادی این صنعت شده است.[۱۸][۱۷]
راهکارهای توسعه
سیاستگذاری حمایتی
توسعه صنعت سینما نیازمند سیاستگذاریهای حمایتی شامل مشوقهای مالیاتی، تسهیلات ویزا، و سرمایهگذاری در زیرساختها است. کشورهایی که چنین سیاستهایی را اتخاذ کردهاند، موفقیت قابل توجهی در جذب تولیدات بینالمللی و توسعه صنعت محلی داشتهاند.[۱۹]
سرمایهگذاری در آموزش و توسعه نیروی انسانی
توسعه برنامههای آموزشی تخصصی و تربیت نیروی ماهر یکی از ضروریات اساسی برای رشد پایدار صنعت سینما محسوب میشود. این سرمایهگذاری نه تنها به بهبود کیفیت تولیدات کمک میکند، بلکه فرصتهای شغلی جدیدی نیز ایجاد میکند.[۱۲]
تقویت همکاریهای بینالمللی
ایجاد شراکتهای بینالمللی و مشارکت در تولیدهای سینمایی بین المللی میتواند به توسعه صنعت سینما و دسترسی به بازارهای جهانی کمک کند. این همکاریها امکان تبادل تجربیات، فناوری و منابع مالی را فراهم میکند.[۲۰]
سینما به عنوان یکی از صنایع خلاق پویا، پتانسیال بالایی برای کمک به توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی کشورها دارد. موفقیت در این زمینه نیازمند نگاه جامع، سرمایهگذاری هوشمندانه و سیاستگذاریهای حمایتی است که تمام ابعاد این صنعت را در نظر بگیرد.
- https://www.mpa-apac.org/wp-content/uploads/2014/08/Msia_2013.pdf
- https://www.hertsmere.gov.uk/Documents/02-Business/Economic-Development/BFI-Impact-on-the-Economy.pdf
- https://www.mpa-apac.org/wp-content/uploads/2014/08/Economic_Contribution_of_the_Film_and_Television_Industries_in_South_Korea1.pdf
- https://www.motionpictures.org/advocacy/driving-local-economies/
- https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/cultural-and-creative-industries_en
- https://cinemaunited.org/wp-content/uploads/2021/08/NATO-Econ-Impact-Final-Report-2021-August-16th.pdf
- https://www.aifi.org/aifi-purpose/act-2/
- https://www.boxofficepro.com/nato-ernst-young-study-shows-massive-economic-impact-of-movie-theaters/
- https://amarello.cloud/en/digital-transformation-a-new-chapter-in-the-history-of-cinema/
- https://unit.lt/blog/the-evolution-of-film-technology/
- https://www.arabnews.jp/en/business/article_150396/
- https://thedocs.worldbank.org/en/doc/111a11b5ff7ce45ffbe4b78c7e96ee5d-0460012024/original/Understanding-Cultural-and-Creative-Industries-and-Designing-Approaches-for-its-Development-A-Guide.pdf
- https://earlylightmedia.com/the-cultural-impact-of-film-why-is-it-important/
- https://www.ewadirect.com/proceedings/chr/article/view/6450
- https://www.hilarispublisher.com/open-access/film-as-a-reflection-of-society-analyzing-social-issues-through-cinema.pdf
- https://tlz.ae/the-movie-business-in-the-gulf-whats-changing-and-where-are-the-opportunities/
- https://financialtribune.com/articles/economy-domestic-economy/75905/is-iranian-film-production-a-profitable-enterprise
- https://journals.sabz.ac.ir/scds/article-1-1070-en.html&sw=Evaluation+Indicator
- https://dmc.ae/-/media/Project/TECOM/Media/DMC/DESKTOP/Media/Downloads/Download-Files/production-market-english.pdf
- https://www.academia.edu/43336612/The_Role_of_Film_Industry_in_Strengthening_Creative_Economy_Partnership_in_Southeast_Asia
- https://www.screenyorkshire.co.uk/news/the-economic-benefits-of-film-production/
- https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmgsites/in/pdf/2024/03/transforming-location-into-vacation-a-report-on-film-tourism.pdf.coredownload.inline.pdf
- https://asjp.cerist.dz/en/downArticle/709/7/1/266525
- https://www.linkedin.com/pulse/economic-contribution-cinema-tourism-bulut-bagci-uddpf
- https://www.unic-cinemas.org/fileadmin/UNIC_Europa_Cinemas_CICAE_Report.pdf
- https://www.jimca.co.jp/research_statistics/reports/2011_AFACT_ECR.pdf
- https://www.abacademies.org/articles/analysis-of-the-impact-of-film-tourism-on-tourist-destinations-11323.html
- https://econsultsolutions.com/understanding-the-economic-impact-of-film-induced-tourism/
- https://en.wikipedia.org/wiki/Film_industry
- http://www2.uwstout.edu/content/lib/thesis/2003/2003straussa.pdf
- https://berkshirefilm.org/wp-content/uploads/2015/05/BFMC-Economic-Impact-Study.pdf
- https://www.nfvf.co.za/wp-content/uploads/2022/02/Economic-Impact-of-the-South-African-Film-Industry-Report_-August-2021.pdf
- https://core.ac.uk/download/pdf/74208226.pdf
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877042813039797/pdf?md5=59e86039030dcfdf04261dbba2282147&pid=1-s2.0-S1877042813039797-main.pdf
- https://kenyafilmcommission.go.ke/wp-content/uploads/2023/11/Film-Industry-Satelite-Account-FISA-Report.pdf
- https://galalitescreens.com/exploring-the-impact-of-cinema-on-society-a-reflection/
- https://www.njeda.gov/film-digital-media-studio-infrastructure-program/
- https://qaddumi.org/en/the-power-of-creative-industries-in-transforming-economies-and-culture/
- https://investsaudi.sa/medias/FilmInfrastructure.pdf?context=bWFzdGVyfHBvcnRhbC1tZWRpYXw0MTAwNTZ8YXBwbGljYXRpb24vcGRmfHBvcnRhbC1tZWRpYS9oMWQvaDlhLzg5MDk2MDc0MzYzMTgucGRmfDNkZDIyN2NjMmQzN2E3Nzc0YTcxN2I4ZThjMGYwNGM0ZWJlZDUzMjVhZjY2OWIyZTE0MTMyOGIwMzJiZGE0NWQ
- https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmgsites/in/pdf/2025/01/beyond-the-frame-creating-a-cinematic-hub-through-a-dynamic-film-city.pdf
- https://www.eif.org/InvestEU/guarantee_products/ie-ccs-market-study.pdf
- https://www.ep.com/blog/film-incentives-north-america-entertainment-industry-2024-review-look-ahead-2025/
- https://www.tojned.net/journals/tojned/articles/v11i03/v11i03-03.pdf
- https://www.unesco.org/creativity/en/policy-monitoring-platform/policies-and-measures-supporting-development-film-industry
- https://www.honest-broker.com/p/the-infrastructure-of-the-recording
- https://library.fiveable.me/film-history-and-form/unit-12
- https://www.giz.de/de/downloads/giz20224-en-understanding-cultural-and-creative-industries-and-designing-approaches-for-its-development.pdf
- https://www.happiestminds.com/blogs/transforming-the-cinema-experience-enhancing-audience-engagement-through-technology-and-personalization/
- https://www.southafricanculturalobservatory.org.za/article/nfvf-study-reveals-sa-film-industry-has-a-positive-impact-on-the-economy
- https://celluloidjunkie.com/wire/ernst-young-study-shows-massive-economic-impact-of-movie-theaters/
- https://ersj.eu/journal/3702/download/The+Influence+of+Digital+Transformation+on+the+Evolution+of+the+Audiovisual+Industry.pdf
- https://camoinassociates.com/resources/economic-impact-of-the-hollywood-writers-and-actors-strikes/
- https://www.academia.edu/128502500/DIGITAL_TRANSFORMATION_OF_CINEMA_IN_THE_21ST_CENTURY_AND_ITS_IMPACT
- https://www.motionpictures.org/wp-content/uploads/2024/03/Camoin-310-Report-2019-20-Film-Incentive-Impact-ESD-Final.pdf
- https://library.fiveable.me/film-industry/unit-1/economic-impact-global-reach-cinema/study-guide/tqhqrQYxoXuQv02u
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0308596125001181
- https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0167811613001183
- https://www.fortunebusinessinsights.com/movie-theater-market-113097
- https://search.usi.ch/courses/35275238/digital-screen-futures-transformation-and-innovation-in-cinema-and-media
- https://blogs.iadb.org/cultura-arte-creatividad/es/the-multiplier-effect-of-the-screen-industries-in-latin-america-argentina-brazil-colombia-and-mexico/
- https://www.unesco.org/en/articles/unesco-spotlights-growth-potential-africas-film-industry
- https://en.wikipedia.org/wiki/Cinema_of_Iran
- https://magzoid.com/middle-eastern-film-industry-growth-notable-films-festivals-and-vision-2030-initiatives/
- https://www.stjornarradid.is/library/04-Raduneytin/Menningar–og-vidskiptaraduneytid/Economic Impact Study of Iceland’s Production Incentive.pdf
- https://intellectdiscover.com/content/journals/10.1386/ac.13.1.3_1?crawler=true&mimetype=application%2Fpdf
- https://mmr.ut.ac.ir/article_97873.html?lang=en
- https://ecsdev.org/ojs/index.php/ejsd/article/download/1167/1150/2285
- https://diposit.ub.edu/dspace/bitstream/2445/101724/1/TFG-GEI-Marzol-Ainhoa-juliol16.pdf
- https://jibm.ut.ac.ir/article_82041_en.html?lang=en
- https://www.fragomen.com/insights/arab-news-growing-saudi-film-industry-driving-job-creation-economic-growth.html
- https://www.renub.com/middle-east-cinema-market-p.php
- https://www.strategyand.pwc.com/m1/en/strategic-foresight/sector-strategies/media/film-and-beyond.html
- https://www.moet.gov.ae/documents/20121/0/2022+03+04_Entertainment+Media+Heat+Map+in+English+2.pdf
