✍️ مهناز ایروانی
در حکمرانی نوین، موفقیت دولت‌ها و سازمان‌ها نه با تعداد جلسات، مصوبات و بودجه‌های هزینه‌شده، بلکه با نتایج واقعی، شاخص‌های قابل‌اندازه‌گیری و میزان رضایت مردم سنجیده می‌شود.
مفهوم Facts and Figures به معنای بهره‌گیری از واقعیت‌های مستند و داده‌های آماری در تصمیم‌گیری است؛ رویکردی که حکمرانی را از قضاوت‌های سلیقه‌ای به مدیریت علمی و مبتنی بر شواهد هدایت می‌کند.
تجربه‌های موفق جهانی
استونی:
این کشور با توسعه دولت دیجیتال و تبادل هوشمند اطلاعات، در گزارش سال ۲۰۲۶ سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، امتیاز ۰٫۸۳ از یک را در شاخص دولت دیجیتال کسب کرده است.
کره جنوبی:
با کسب امتیاز ۰٫۹۴ در شاخص دولت دیجیتال ۲۰۲۵، نمونه‌ای برجسته از حکمرانی داده‌محور، خدمات هوشمند و مدیریت یکپارچه اطلاعات محسوب می‌شود.
بانک جهانی:
با معرفی شش شاخص شامل پاسخ‌گویی، ثبات سیاسی، اثربخشی دولت، کیفیت مقررات، حاکمیت قانون و کنترل فساد، چارچوبی برای مقایسه کیفیت حکمرانی کشورها فراهم کرده است.
چگونه حکمرانی را قابل‌اندازه‌گیری کنیم؟
برای استقرار حکمرانی مبتنی بر شواهد، پنج اقدام اساسی ضرورت دارد:
۱. ثبت دقیق وضعیت موجود پیش از اجرای برنامه‌ها.
۲. تعیین اهداف کمّی، روشن و زمان‌بندی‌شده.
۳. مشخص‌کردن مسئولیت دستگاه‌ها و اعتبارسنجی داده‌ها.
۴. پایش مستمر عملکرد و انتشار گزارش‌های شفاف.
۵. اصلاح سیاست‌ها بر اساس نتایج واقعی و ارزیابی مستقل.
شاخص‌هایی مانند میزان تحقق اهداف، بهره‌وری منابع، سرعت ارائه خدمات، شفافیت قراردادها، رضایت شهروندان و کاهش هزینه‌ها می‌توانند مبنای سنجش عملکرد مدیران قرار گیرند.
نتیجه‌گیری
حکمرانی خوب، حکمرانی مبتنی بر ادعا نیست؛ حکمرانی مبتنی بر نتیجه است.
تجربه کشورهای موفق نشان می‌دهد که فناوری، آمار و سامانه‌های اطلاعاتی زمانی ارزشمندند که به بهبود کیفیت زندگی مردم، افزایش اعتماد عمومی، کاهش فساد و ارتقای کارآمدی منجر شوند.
برای اصلاح نظام حکمرانی کشور نیز ضروری است از گزارش‌های فعالیت‌محور به سمت گزارش‌های نتیجه‌محور و پاسخ‌گویی مستند مدیران حرکت کنیم.
هر تصمیم باید هدف مشخص، شاخص سنجش، مسئول پاسخ‌گو و نتیجه قابل‌ارزیابی داشته باشد؛ زیرا آنچه اهمیت دارد، نه صرفاً اقدامات انجام‌شده، بلکه تغییرات مثبتی است که در زندگی مردم ایجاد می‌شود.
منابع: بانک جهانی (WGI) و سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، گزارش‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶.
