بسمهتعالی
جناب آقای دکتر مسعود پزشکیان
رئیس محترم جمهوری اسلامی ایران
موضوع: پیشنهاد ایجاد «سامانه ملی شفافیت و نظارت بر قیمت کالا و خدمات»
با سلام و احترام
حزب نوآوران استان تهران ضمن قدردانی از تلاشهای دولت محترم در شرایط دشوار اقتصادی و با درک محدودیتهای ناشی از تحریمهای بینالمللی، افزایش هزینههای تولید، حملونقل، انرژی و سایر عوامل مؤثر بر قیمت کالا و خدمات، بر این باور است که یکی از مطالبات جدی امروز مردم، ایجاد انضباط، شفافیت و پیشبینیپذیری در بازار است.
بدیهی است دولت نمیتواند و نباید قیمت همه کالاها و خدمات را بهصورت دستوری تعیین کند؛ اما میتواند با استفاده از فناوریهای نوین، اطلاعات بازار را شفاف و امکان نظارت مؤثر و مشارکت مردم را فراهم کند.
از این رو، پیشنهاد میشود دولت نسبت به طراحی و اجرای «سامانه ملی شفافیت و نظارت بر قیمت کالا و خدمات» اقدام نماید.
پیشنهاد اجرایی حزب نوآوران استان تهران
این سامانه میتواند با مسئولیت وزارت صنعت، معدن و تجارت و با مشارکت سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان، اتاق اصناف، اتحادیههای صنفی، سازمان تعزیرات حکومتی و سایر دستگاههای ذیربط طراحی و اجرا شود.
۱. ایجاد شناسنامه قیمتی برای کالاها
برای کالاهای دارای بارکد، با استفاده از شناسه کالا، یک شناسنامه الکترونیکی ایجاد شود که اطلاعاتی از قبیل مشخصات کالا، تولیدکننده یا واردکننده، قیمت، تاریخ آخرین تغییر قیمت و سایر اطلاعات ضروری در آن ثبت شود.
۲. امکان استعلام قیمت با تلفن همراه
شهروند بتواند با اسکن بارکد کالا، قیمت ثبتشده و اطلاعات مرتبط با آن را مشاهده کند.
برای کالاهایی که قیمت آنها تابع شرایط بازار است، به جای قیمتگذاری دستوری، میتوان بازه قیمت متعارف بازار را بر اساس دادههای واقعی معاملات و اطلاعات ثبتشده نمایش داد.
۳. ثبت و ردیابی تغییرات قیمت
هرگونه تغییر قیمت باید در سامانه ثبت و تاریخچه تغییرات آن قابل مشاهده باشد تا مشخص شود افزایش قیمت بر اساس چه تغییر هزینه یا مجوزی صورت گرفته است.
۴. ایجاد سامانه گزارش مردمی
شهروندان بتوانند در صورت مشاهده اختلاف غیرموجه قیمت، گزارش خود را از طریق تلفن همراه ثبت کنند.
این فرآیند میتواند بسیار ساده باشد:
اسکن بارکد ← مشاهده قیمت ← خرید ← بارگذاری فاکتور یا رسید در صورت مشاهده تخلف ← دریافت کد رهگیری
اطلاعات فروشگاه، تاریخ و مبلغ خرید نیز در گزارش ثبت شود.
۵. تبدیل گزارشهای مردمی به ابزار هوشمند بازرسی
سامانه میتواند گزارشهای ثبتشده را تحلیل و واحدهای صنفی را بر اساس تعداد شکایت، میزان اختلاف قیمت، تکرار تخلف و سابقه قبلی، اولویتبندی کند.
به این ترتیب، بازرسی دولت از حالت سنتی و پراکنده فاصله گرفته و دادههای واقعی بازار، مسیر بازرسیها را تعیین خواهد کرد.
۶. پیشبینی مشوق برای گزارشهای منتهی به احراز تخلف
پس از احراز قطعی تخلف و وصول جریمه، میتوان مطابق قانون، بخشی از جریمه را بهعنوان مشوق گزارش مؤثر به شهروند اختصاص داد.
این اقدام میتواند مردم را به یکی از ارکان نظارت عمومی بر بازار تبدیل کند.
۷. برخورد بازدارنده با تخلفات تکراری
در صورت احراز گرانفروشی، مجازات متناسب با میزان تخلف و سابقه واحد صنفی اعمال شود و در تخلفات تکراری، مطابق قانون از ظرفیتهایی مانند تعلیق یا محدودیت فعالیت صنفی نیز استفاده شود.
بدیهی است هرگونه توقیف اموال یا محدودیت حسابهای بانکی باید صرفاً پس از احراز تخلف و از مسیر قانونی و توسط مرجع صالح انجام شود.
۸. انتشار عمومی اطلاعات بازار
بخشی از دادههای سامانه میتواند به شکل عمومی در اختیار مردم قرار گیرد؛ از جمله:
– متوسط قیمت کالا در استانها
– حداقل و حداکثر قیمت ثبتشده
– روند تغییرات قیمت
– تعداد گزارشهای مردمی
– میزان تخلفات احرازشده
– میزان جرایم وصولشده
این شفافیت میتواند خود بهعنوان یک عامل بازدارنده عمل کند.
اجرای مرحلهای و آزمایشی
پیشنهاد میشود این طرح در مرحله نخست بهصورت آزمایشی برای تعدادی از کالاهای پرمصرف و حساس اجرا شود و پس از ارزیابی نتایج، به تدریج به سایر کالاها و خدمات گسترش یابد.
این روش، ضمن کاهش هزینه و ریسک اجرای طرح، امکان اصلاح اشکالات فنی و حقوقی را پیش از اجرای سراسری فراهم میکند.
تأکید بر یک اصل مهم
هدف این پیشنهاد، قیمتگذاری دستوری یا مداخله غیرضروری دولت در بازار نیست.
هدف، ایجاد بازاری است که در آن:
تولیدکننده از قواعد روشن برخوردار باشد؛
فروشنده بداند چه قیمتی را مجاز است مطالبه کند؛
و مصرفکننده بداند برای کالایی که خریداری میکند، چه مبلغی منصفانه و قابل قبول است.
امروز فناوری این امکان را فراهم کرده است که بخش قابل توجهی از نظارت بر بازار از طریق دادههای واقعی، هوش مصنوعی، بارکد، تلفن همراه و مشارکت عمومی انجام شود.
آمادگی حزب نوآوران برای همکاری
حزب نوآوران استان تهران، با توجه به رویکرد خود در زمینه نوآوری، خلاقیت و ارائه راهکارهای نوین برای مسائل کشور، آمادگی دارد ظرفیت کارشناسی و فکری خود را برای بررسی، تکمیل و عملیاتی شدن این پیشنهاد در اختیار دولت محترم قرار دهد.
در صورت صلاحدید جنابعالی، این حزب آمادگی دارد طرح تفصیلی سامانه، مدل اجرایی، فرآیند ثبت و رسیدگی به شکایات، معماری نظارت هوشمند و پیشنهادهای حقوقی و اجرایی لازم را تهیه و در اختیار دولت قرار دهد.
امید است با تصمیم و اقدام عملی دولت، گامی مؤثر در جهت شفافیت بازار، کاهش گرانفروشی، افزایش اعتماد عمومی و حمایت همزمان از حقوق مصرفکنندگان و تولیدکنندگان برداشته شود.
با احترام
حزب نوآوران استان تهران
www.noavaran.org
