حمید یزدانیان دبیرکل نوآوران
پنجم خرداد، روز «نسیم مهر»، فرصتی است برای تأمل در مورد یکی از پنهانترین و در عین حال عمیقترین زخمهای اجتماعی: وضعیت خانوادههای زندانیان.
این روز، یادآور مسئولیت ما در برابر انسانهایی است که بیآنکه جرمی مرتکب شده باشند، مجازات میشوند. کودکانی که نگاه سنگین جامعه را تحمل میکنند، همسرانی که بار اقتصادی و روانی زندگی را یکتنه به دوش میکشند و والدینی که در سکوت، رنج فرزند خود را زندگی میکنند.
نگاه سنتی به این حوزه، اغلب بر کمکهای معیشتی و حمایتهای مقطعی متمرکز بوده است. این اقدامات اگرچه ضروریاند، اما برای حل ریشهای مشکل و جلوگیری از تکرار چرخه آسیب، کافی نیستند. امروز، در عصر نوآوری و فناوری، زمان آن رسیده که از «دلسوزی» صِرف به «توانمندسازی هوشمندانه» گذار کنیم.
در این روز می توان با نگاه نوآورانه و خلاقانه پیشنهادتی ارایه کرد.
۱- طراحی یک اپلیکیشن یا وبسایت که به عنوان یک پنجره واحد عمل کند. این پلتفرم میتواند:
۱_۱ بانک اطلاعاتی متخصصان داوطلب ایجاد نماید که وکلا، روانشناسان، مشاوران تحصیلی و کارآفرینان بتوانند ساعات مشخصی از هفته را برای ارائه مشاوره رایگان به این خانوادهها ثبت کنند.
۲_۱ بازارچه آنلاین محصولات داشته باشد تا فضایی برای فروش مستقیم صنایع دستی، محصولات خانگی و خدمات این خانوادهها بدون واسطه فراهم نماید. این کار به جای کمک مستقیم، به استقلال اقتصادی آنها کمک میکند.
۳_۱ ایجاد کمپین های اجتماعی برای تأمین مالی خرد برای نیازهای مشخص و راستیآزماییشده (مانند هزینه تحصیل فرزند، ودیعه مسکن یا هزینه درمان)
۴_۱ طراحی یک سیستم مبتنی بر بازی برای تشویق عموم مردم به مشارکت. برای مثال، کاربران با انجام اقدامات کوچک حمایتی (مانند خرید از بازارچه، اهدای یک ساعت مشاوره، یا به اشتراکگذاری یک داستان موفق) امتیاز کسب کرده و در سطوح مختلف «سفیر نسیم مهر» قرار میگیرند.
۵_۱ به جای تمرکز صرف بر مهارتهای سنتی، کارگاههای آموزشی آنلاین در زمینههایی مانند بازاریابی دیجیتال، تولید محتوا، مدیریت شبکههای اجتماعی و برنامهنویسی مقدماتی برگزار شود تا این خانوادهها بتوانند از فرصتهای شغلی دورکار و مدرن بهرهمند شوند.
۲- ایجاد یک داشبورد متمرکز و یکپارچه برای تحلیل دادههای مربوط به خانوادههای زندانیان (البته با حفظ کامل حریم خصوصی). این دادهها میتواند به شناسایی الگوها، پیشبینی ریسکهای پیش رو (مانند ترک تحصیل فرزندان) و تخصیص بهینه و هوشمندانه منابع کمک کند.
۳- دولت یا نهادهای حمایتی میتوانند با سرمایهگذاران بخش خصوصی قراردادی امضا کنند. سرمایهگذار، بودجهی یک پروژه نوآورانه (مثلاً طرح اشتغالزایی برای ۱۰۰ خانواده زندانی) را تأمین میکند. اگر پروژه به اهداف از پیش تعیینشده (مثلاً اشتغال پایدار ۷۰٪ از افراد) دست یابد، دولت اصل پول و سود مشخصی را به سرمایهگذار بازمیگرداند. این مدل، ریسک را از دوش دولت برداشته و بخش خصوصی را به اجرای طرحهای کارآمد ترغیب میکند.
۴- فراهم کردن یک محیط آزمایشی و منعطف برای سازمانهای مردمنهاد و استارتاپها تا بتوانند مدلهای حمایتی جدید خود را بدون درگیر شدن با بوروکراسیهای پیچیده، در مقیاس کوچک آزمایش و ارزیابی کنند.
۵- توسعه زیرساختهای لازم برای برقراری تماسهای تصویری باکیفیت و امن میان زندانی و خانواده، به ویژه برای خانوادههایی که در شهرهای دور زندگی میکنند و امکان ملاقات حضوری مداوم را ندارند. این کار به حفظ پیوندهای عاطفی و کاهش آسیبهای روانی کودکان کمک شایانی میکند
۶- شرکتها میتوانند به جای اقدامات کلی، به صورت متمرکز از برنامههای توانمندسازی این خانوادهها حمایت کنند. برای مثال، یک شرکت فناوری میتواند هزینه دوره آموزشی برنامهنویسی فرزند یک زندانی را تقبل کرده و پس از پایان دوره، فرصت کارآموزی برای او فراهم کند.
۷- خرید آگاهانه از برندها و پلتفرمهایی که به صورت مشخص در حوزه اشتغالزایی برای خانواده زندانیان فعالیت میکنند.
۸- و…
«نسیم مهر» نباید به یک روز در تقویم محدود شود. این روز باید سرآغاز یک تفکر نوآورانه باشد؛ تفکری که میداند حمایت از یک خانواده زندانی، تنها یک اقدام خیرخواهانه نیست، بلکه یک سرمایهگذاری هوشمندانه برای کاهش جرم، افزایش سلامت اجتماعی و ساختن فردایی امنتر برای همه ماست. بیایید با وزشی از خلاقیت و نوآوری، این نسیم را به طوفانی از تغییرات مثبت تبدیل کنیم.
