صلح دیجیتال: راه‌های نوآورانه برای ساختن ایرانی عاری از خشونت

۲۷ آذرماه، روز جهانی عاری از خشونت و افراط‌گری؛ فرصتی برای بازتعریف گفت‌وگوی اجتماعی در ایران

در جهانی که خشونت و افراط‌گری مرزها را درنوردیده، ایران با تاریخ کهن گفت‌وگو و میانه‌روی می‌تواند پیشگام راهکارهای خلاقانه برای کاهش خشونت باشد. حزب نوآوران استان تهران، با تأکید بر شرایط خاص فرهنگی و اجتماعی ایران، راهکارهای متنوعی برای این چالش جهانی-محلی پیشنهاد می‌دهد:

راهکارهای خلاقانه برای ایرانی عاری از خشونت:

۱. پلتفرم دیالوگ‌های پیونددهنده
ایجاد یک پلتفرم دیجیتال امن که گروه‌های اجتماعی مختلف (نسلی، قومی، مذهبی، فکری) را در “گفت‌وگوهای ساختاریافته” قرار می‌دهد. این پلتفرم با استفاده از روش‌هایی مانند “دیالوگ سقراطی دیجیتال” به کاهش خشونت و افزایش مدارا در روابط اجتماعی کمک می‌کند.

۲. آموزش مهارت‌های ارتباطی غیرخشونت‌آمیز در فضای مجازی
تدوین بسته‌های آموزشی خلاقانه (شبیه‌سازی، بازی‌های نقش‌آفرینی) برای مهارت‌هایی مانند:

• خوانش انتقادی بدون توهین
• پاسخگویی به محتوای خشن بدون تشدید خشونت
• تشخیص و خنثی‌سازی گفتمان افراطی ۳. نقشه‌یابی دیجیتال کانون‌های گفت‌وگو
  طراحی نقشه‌ای تعاملی از نقاط جغرافیایی و مجازی که در آن گفت‌وگوهای سازنده در جریان است (حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها، کافه‌کتاب‌ها، انجمن‌های محلی). این نقشه امکان پیوند دادن این کانون‌ها را فراهم می‌کورد. ۴. هنر به‌عنوان واسطه کاهش خشونت
  راه‌اندازی کمپین‌های هنری چندرسانه‌ای با موضوعات:
• مستندسازی زندگی افرادی که از خشونت به گفت‌وگو گذر کرده‌اند
• تولید محتوای هنری مشترک بین گروه‌های مختلف اجتماعی
• برگزاری نمایشگاه‌های سیار “تجربه خشونت” برای ایجاد همدلی ۵. شبکه هوشمند شناسایی و مداخله زودهنگام
  طراحی سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعتی که الگوهای گفتاری خشونت‌آمیز و افراطی در فضای مجازی را شناسایی و مداخلات غیرمستقیم (مانند ارائه محتوای متعادل‌کننده) انجام می‌دهند. ۶. مدرسه تابستانی “فهم دیگران” برای نوجوانان
  برنامه‌ای خلاقانه که نوجوانان از مناطق، قومیت‌ها و طبقات مختلف را گرد هم آورده و از طریق فعالیت‌های گروهی، پروژه‌های مشترک و زندگی در کنار یکدیگر، تفاوت‌ها را به فرصت تبدیل می‌کند. ۷. تشکیل “شوراهای محلی حل اختلاف دیجیتال”
  ایجاد ساختارهای محلی داوطلبانه متشکل از افراد معتمد محله که آموزش دیده‌اند تا به اختلافات محلی پیش از تشدید و تبدیل به خشونت رسیدگی کنند. ۸. طرح “گفت‌وگوی بین‌نسلی”
  برنامه‌ای سیستماتیک برای ایجاد گفت‌وگوهای ساختاریافته بین نسل جوان، میانسال و سالمند در موضوعات چالش‌برانگیز جامعه، با استفاده از روش‌های روایت‌محور و تاریخ شفاهی.

راهکارهای ویژه برای مقابله با افراط‌گری:

۱. بازتعریف قهرمانی در گفتمان عمومی
تولید محتوای گسترده درباره “قهرمانان میانه‌رو” در تاریخ و فرهنگ ایران – افرادی که از طریق گفت‌وگو، مدارا و خرد جمعی مشکلات را حل کرده‌اند.

۲. کارگاه‌های “ایمنی فکری”
آموزش مهارت‌های شناختی برای شناسایی و مقابله با مکانیسم‌های جذب به گروه‌های افراطی، با تمرکز بر نیازهای روانی-اجتماعی جوانان.

۳. ایجاد “فضاهای سوم”
توسعه فضاهای فیزیکی و مجازی که متعلق به هیچ گروه خاصی نیستند و گفت‌وگوی آزاد در آنها با حداقل‌سازی قدرت‌نمایی گروهی ممکن است.

نوآوری‌های نهادی پیشنهادی:

۱. مرکز نوآوری اجتماعی برای کاهش خشونت
تأسیس مرکزی متشکل از جامعه‌شناسان، روانشناسان، فناوران و هنرمندان برای طراحی، آزمایش و اجرای راهکارهای کاهش خشونت.

۲. صندوق خطرپذیر پروژه‌های تقویت مدارا
حمایت مالی از ایده‌های خلاقانه شهروندان و سازمان‌های مردمی که به کاهش خشونت و افراط‌گرایی کمک می‌کنند.

۳. گروه‌های واکنش سریع اجتماعی
تشکیل تیم‌های داوطلب آموزش‌دیده برای مداخله در تنش‌های اجتماعی پیش از تبدیل شدن به خشونت فیزیکی.

حزب نوآوران استان تهران معتقد است: خشونت و افراط‌گری ریشه در ناتوانی برای دیدن انسانیت در “دیگری” دارد. راه حل، نه در حذف صداهای مختلف، که در طراحی سیستم‌های هوشمند برای تبدیل تنش به گفت‌وگو و تفاوت به تکامل است.

ایران با تاریخ کهن خود در مدیریت تنوع فرهنگی می‌تواند الگویی جهانی برای کاهش خشونت از طریق خلاقیت، فناوری و بازگشت به خرد جمعی باشد.

به سوی ایرانی که در آن تفاوت‌ها نه تهدید، که منبع غنای جمعی است.