گرانی افسارگسیخته مسکن، چه در بخش اجاره و چه در بخش خرید، نه تنها به یک دغدغه اجتماعی بدل شده، بلکه مستقیماً معیشت خانوارها را هدف قرار داده است. بخش قابل توجهی از درآمد خانوادهها صرف هزینه سرپناه میشود و این فشار اقتصادی، آنها را از سایر امکانات زندگی محروم میسازد. به عنوان مشاور عالی حزب نوآوران استان تهران، معتقدم زمان آن فرارسیده است که با نگاهی نوین و عملگرایانه، این معضل دیرینه را حل کنیم. راهکار ما، الهام گرفته از تجارب موفق بینالمللی، واگذاری مسئولیت اجاره و فروش مسکن به شهرداریهای محلی است.
چرا شهرداریها؟ رویکردی متفاوت برای بازاری متعادل
در این طرح، مالک ملک خود را به شهرداری معرفی میکند. شهرداری، به عنوان یک نهاد عمومی و بیطرف، مسئولیت تنظیم قرارداد اجاره یا فروش را بر عهده میگیرد. در مورد اجاره، شهرداری پس از دریافت مبلغ از مستاجر، سهم مالیات و عوارض را کسر و مابقی را به مالک پرداخت میکند. این سیستم، مزایای بیشماری دارد که به طور مستقیم بر کاهش فشار معیشتی خانوارها تأثیر میگذارد:
قیمتگذاری شفاف و عادلانه: یکی از بزرگترین چالشهای کنونی، نبود یک چارچوب استاندارد برای قیمتگذاری است. با ورود شهرداری، قیمتها و شرایط اجاره بر اساس استانداردهای دولتی تنظیم میشود. این رویکرد، دست سودجویان را کوتاه کرده و از اجحاف در حق مستاجران جلوگیری میکند. خانوارها دیگر نگران قیمتهای نجومی و غیرمنطقی نخواهند بود.
وصول پایدار مالیات و عوارض: این طرح به طور خودکار، مالیات و عوارض شهرداری را به صورت ماهانه وصول میکند. این درآمد پایدار، میتواند به توسعه زیرساختهای شهری و ارتقاء خدمات عمومی که نهایتاً به نفع معیشت خانوارهاست، کمک کند. از سوی دیگر، شفافیت مالی افزایش یافته و فرار مالیاتی به حداقل میرسد.
پایان تشریفات قضایی در تخلیه: بسیاری از مالکان به دلیل ترس از پروسههای طولانی و پرهزینه قضایی برای تخلیه ملک، از اجاره دادن آن خودداری میکنند. با ورود شهرداری، در صورت بدعهدی مستاجر، شهرداری راساً ترتیب تخلیه ملک را میدهد. این امر، ریسک مالکان را کاهش داده و تعداد واحدهای اجارهای در بازار را افزایش میدهد که خود به کاهش قیمتها کمک میکند.
مبارزه با سفتهبازی و ایجاد شفافیت مالی
این پیشنهاد، تنها یک راهکار برای اجارهداری نیست؛ بلکه سدی محکم در برابر قیمتهای کاذب و سفتهبازی در بازار مسکن، چه در اجاره و چه در فروش، خواهد بود. نمونه بارز این تناقض، برجهایی است که واحدهای آنها با قیمت متر مربعی ۸۵۰ میلیون تومان فروخته میشوند، اما عوارض شهرداری آنها بر اساس متر مربعی ۲۰ میلیون تومان پرداخت میگردد! با این طرح، این تناقض از بین میرود. شهرداری یا بر اساس قیمت واقعی، عوارض و اجاره را تعیین میکند یا بر اساس عوارض پایینتر، قیمت اجاره و فروش را متناسب با آن تنظیم خواهد کرد. این شفافیت، نه تنها به نفع مصرفکننده است، بلکه از رانتخواری و نابرابری در بازار مسکن جلوگیری میکند.
حزب نوآوران و آینده معیشت خانوار
ما در حزب نوآوران، بر این باوریم که حل معضل مسکن، گامی بنیادین در بهبود معیشت خانوارها است. این طرح، یک راهکار جامع و عملیاتی است که با بهرهگیری از ظرفیتهای موجود و بدون نیاز به ایجاد ساختارهای پیچیده جدید، میتواند بازار مسکن را ساماندهی کرده و بار سنگینی را از دوش خانوادهها بردارد. ما آمادهایم تا با همکاری دولت، مجلس و شوراهای شهر، این طرح را به واقعیت تبدیل کنیم. آیا برای برداشتن این گام مهم، اراده لازم وجود دارد؟
دکتر فرهاد بیاشاد
مشاور عالی حزب نوآوران استان تهران
راهکاری عملگرایانه برای معضل معیشت خانوار: ساماندهی بازار مسکن با نقشآفرینی شهرداریها
