حمید یزدانیان دبیرکل نوآوران
۲۸ اردیبهشت ماه، روز جهانی موزه و میراث فرهنگی، فرصتی است تا نگاهی دوباره به گنجینههای هویتی و تاریخی خود بیندازیم. اما در عصر تحولات سریع دیجیتال، مفهوم «موزه» و «میراث» دیگر به سالنهای ساکت و ویترینهای غبارگرفته محدود نمیشود. امروز، حفظ گذشته در گرو استفاده از ابزارهای آینده است. برای اعضای حزب نوآوران و مخاطبانی که همواره به دنبال درک تلاقی سنت و مدرنیته هستند، روز موزه یادآور یک ضرورت انکارناپذیر است:
تزریق نوآوری و خلاقیت در رگهای موزهداری و نگهداشت میراث فرهنگی.
در جهان امروز، موزههای پیشرو از قالب سنتی «نمایشگاه اشیاء» خارج شده و به «مراکز تجربه و تعامل» تبدیل شدهاند. این دگردیسی عمیق، وامدار چند محور کلیدی در حوزه نوآوری است:
۱. واقعیت افزوده (AR) و واقعیت مجازی (VR) مرزهای زمان و مکان را در موزهها شکستهاند. بازدیدکنندهای که امروز در موزه قدم میزند، میتواند با استفاده از یک عینک هوشمند یا حتی دوربین تلفن همراه خود، ستونهای تخریب شده تخت جمشید را در شکوه اولیهاش ببیند، یا در بازارهای دوران صفویه قدم بزند. این خلاقیت در روایتگری، تاریخ را برای نسل جدید (نسل Z و آلفا) جذاب، ملموس و قابل درک میکند.
۲. موزههای هوشمند با استفاده از تحلیل دادهها، رفتار و علایق بازدیدکنندگان را میسنجند و تورهای شخصیسازیشده ارائه میدهند. همچنین، هوش مصنوعی (AI) به عنوان یک نمایشگاهگردان خلاق وارد عمل شده و میتواند ارتباطات پنهان بین آثار تاریخی مختلف را کشف و در قالب داستانهای جدید به مخاطب عرضه کند.
۳. شاید مهمترین عرصه نوآوری، بخش پنهان موزهها یعنی «نگهداشت» باشد. استفاده از تکنولوژیهای جدید و اسکنهای فوقدقیق سهبعدی، به متخصصان این امکان را میدهد که بدون کوچکترین آسیب فیزیکی به آثار باستانی، به بررسی، مدلسازی و مرمت دیجیتال آنها بپردازند. همچنین، سنسورهای مدرن به صورت لحظهای دما، رطوبت و نور مخازن را پایش کرده و از تخریب خاموش آثار جلوگیری میکنند.
۴. موزههای نوآور، مخاطب را از یک تماشاگر منفعل به یک کاوشگر فعال تبدیل میکنند. طراحی بازیهای معمایی بر بستر تاریخ، استفاده از اپلیکیشنهای تعاملی برای پیدا کردن سرنخها در میان اشیاء باستانی و ایجاد چالشهای دیجیتال، موزهگردی را به یک تجربه هیجانانگیز و آموزشی تبدیل کرده است.
ما در حزب نوآوران بر این باوریم که نوآوری تنها محدود به صنعت و تکنولوژیهای روزمره نیست؛ بلکه قدرتمندترین ابزار ما برای پاسداری از ریشههایمان است. میراث فرهنگی، زمانی زنده میماند که با زبان روز با جامعه گفتوگو کند. ۲۸ اردیبهشت، دعوتنامهای است برای استارتاپها، طراحان، برنامهنویسان و هنرمندان خلاق تا با ایدههای نوآورانه خود، غبار از چهره تاریخ برگیرند و موزههایی بسازند که نه تنها راوی گذشتهاند، بلکه الهامبخش آینده نیز خواهند بود.
