پتروشیمی،از ظرفیت های عظیم تاضرورت نوآوری

۸ دی؛ روز ملی صنعت پتروشیمی — از ظرفیت‌های عظیم تا ضرورت نوآوری و خلاقیت

با گرامیداشت ۸ دی، روز صنعت پتروشیمی؛ روزی که به پاس نقش راهبردی این صنعت در توسعه اقتصادی کشور نامگذاری شده است، فرصتی کامل برای تأمل در وضعیت فعلی، چالش‌ها و چشم‌انداز آینده این بخش حیاتی است.
صنعت پتروشیمی یکی از بازوهای اصلی اقتصاد صنعتی ایران است که توانسته با تولید گسترده محصولات پلیمری و شیمیایی نقش بسزایی در ایجاد ارزش افزوده، اشتغال و ارزآوری ایفا کند. با وجود ذخایر عظیم نفت و گاز که موقعیتی ممتاز برای توسعه این صنعت فراهم کرده، امروز ایران در میانه چالش‌های ساختاری، تحریم‌ها، کمبود سرمایه‌گذاری و ناترازی انرژی قرار دارد که تداوم آن ‌می‌تواند رشد رقابت‌پذیری را کند کند.

وضعیت صنعت پتروشیمی کشور

• صنعت پتروشیمی ایران یکی از بخش‌های مهم اقتصاد غیرنفتی است که از دهه‌ها پیش توسعه یافته و سهم چشمگیری در صادرات غیرنفتی داشته است.
• امروز این بخش با حدود ۹۶.۶ میلیون تن ظرفیت اسمی روبه‌روست و هدفگذاری شده تا طبق برنامه هفتم توسعه به ۱۳۱.۵ میلیون تن برسد، که نیازمند بیش از **۲۴ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری و مدل‌های نوآورانه تأمین مالی است.
• با این حال کمبود خوراک گاز و چالش‌های زیرساختی انرژی از جمله مشکلات جدی پیش‌روی صنعت است که باعث افت تولید و کاهش ظرفیت عملیاتی در برخی واحدها شده است.
• همزمان تحریم‌های بین‌المللی و محدودیت در دسترسی به بازارها و فناوری‌های نوین رقابت‌پذیری ایران را در سطح جهانی کاهش داده است.

درس‌های تجارب جهانی: نوآوری و ارزش افزوده

تجارب جهانی در کشورهای پیشرو نشان می‌دهد که نوآوری، فناوری و تکمیل زنجیره ارزش راز تحقق رشد پایدار و رقابت‌پذیری در صنعت پتروشیمی است:
🔹 توسعه صنایع پایین‌دستی و محصولات با ارزش افزوده بالا به جای تمرکز صرف بر تولید خام و نیمه‌خام، کلید افزایش سودآوری است.
🔹 دیجیتالی شدن و هوشمندسازی فرآیندها**، از برنامه‌ریزی تولید تا مدیریت انرژی، می‌تواند بهره‌وری و انعطاف‌پذیری را افزایش دهد. در برخی کشورها استفاده از **هوش مصنوعی و سیستم‌های خودکار به بهینه‌سازی مصرف انرژی و کاهش هزینه‌ها کمک کرده است.
🔹 ارتباط فعال با بازارهای جهانی و نوآوری در صادرات، به‌ویژه در بخش‌های تخصصی و فناوری محور، موقعیت کشورها در زنجیره تأمین جهانی را تقویت می‌کند.

مسیر برون‌رفت: راهکارهای نوآورانه

برای عبور از وضعیت کنونی و رسیدن به صنعتی قوی، رقابت‌پذیر و آینده‌نگر، پیشنهادهای حزب نوآوران استان تهران عبارتند از:

1. تقویت نوآوری فناورانه و سرمایه‌گذاری در R&D: ایجاد مراکز تحقیق و توسعه مشترک با دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان برای توسعه مواد پیشرفته، تکنولوژی‌های تولید سبز، و فرآیندهای هوشمند صنعتی.
2. تکمیل زنجیره ارزش: حرکت از صادرات محصولات اولیه به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر مانند پلیمرهای تخصصی، مواد مهندسی و محصولات شیمیایی خاص.
3. الگوهای نوین تأمین مالی و سرمایه‌گذاری خارجی: استفاده از مدل‌های مشارکتی، سرمایه‌گذاری خطرپذیر و دیپلماسی اقتصادی برای جذب سرمایه و فناوری بدون محدودیت‌های سنتی.
4. دیجیتالی شدن فرایندها: بهره‌گیری از تحولات دیجیتال، هوش مصنوعی و اتوماسیون صنعتی برای افزایش بهره‌وری، کاهش هدررفت منابع و بهینه‌سازی مصرف انرژی.
5. پایداری و محیط‌زیست: توجه به توسعه پایدار با کاهش آلاینده‌ها و ارتقای بهره‌وری انرژی، منطبق با استانداردهای بین‌المللی، که در آینده رقابت جهانی اثرگذار خواهد بود.

حزب نوآوران معتقد است ۸ دی، نمادی از نقش استراتژیک صنعت پتروشیمی در اقتصاد ملی است — صنعتی که می‌تواند موتور اصلی تحول اقتصادی ایران باشد، به‌شرط آنکه نوآوری، خلاقیت، فناوری و نگاه به آینده را سرلوحه خود قرار دهد. حزب نوآوران ضمن گرامیداشت این روز، بر این باور است که صنعت پتروشیمی ایران باید از قید روش‌های سنتی عبور کند و به سمت اقتصاد دانش‌بنیان و زنجیره‌های ارزش افزوده جهانی حرکت کند؛ مسیری که نه فقط رشد اقتصادی، بلکه احترام ملی و نقش مؤثر ایران در بازار جهانی را تضمین خواهد کرد.